Dijital Okuryazarlık Nedir?
Dijital okuryazarlık, internet ve dijital teknolojileri kullanırken karşılaşılan bilgileri anlama, değerlendirme, doğruluğunu kontrol etme ve güvenli bir şekilde kullanma becerisidir. Günümüzde insanlar bilgiye çoğunlukla internet üzerinden ulaşmaktadır. Bu nedenle doğru bilgiyi seçebilmek ve yanlış bilgileri fark edebilmek çok önemli bir beceridir.
Dijital okuryazar bir kişi:
- internetteki bilgileri sorgular
- haberlerin kaynağına bakar
- farklı kaynakları karşılaştırır
- interneti güvenli şekilde kullanır
Dijital Okuryazar Olmanın 7 Kuralı
1. Haberin Kaynağına Bak
Bir haber okuduğunda önce şu soruyu sor: 'Bu haberi kim yazmış?' Haberinin güvenilir bir kurum veya haber sitesi tarafından yayınlanmış olması önemlidir.
2. Başlığa Hemen İnanma
Bazı başlıklar sadece dikkat çekmek için abartılı yazılır. Örneğin: 'Şok! Bu haberi okuyunca çok şaşıracaksınız!' Bu tür başlıklara tıklama tuzağı (clickbait) denir.
3. Haberin Tarihini Kontrol Et
Bazen eski bir haber yeni olmuş gibi paylaşılabilir. Bu yüzden her zaman haber tarihine bakmak gerekir.
4. Başka Sitelerde Kontrol Et
Önemli bir olay genellikle birden fazla güvenilir haber sitesinde yer alır. Bir haberi doğrulamak için başka haber sitelerine bakabilir ve aynı olayın başka yerlerde yazılıp yazılmadığını kontrol edebilirsin.
5. Görsellere Dikkat Et
Bir haberin içinde kullanılan fotoğraflar bazen yanıltıcı olabilir. Fotoğraf eski olabilir, başka bir olaydan alınmış olabilir veya üzerinde değişiklik yapılmış olabilir.
6. Bilgi ile Yorumu Ayırt Et
Bilgi (nesnel): 'Bugün şehirde yeni bir park açıldı.'
Yorum (öznel): 'Bu park çok güzel olmuş.'
Dijital okuryazar kişiler bu farkı anlayabilir.
7. Her Bilgiyi Hemen Paylaşma
İnternette gördüğün bir bilgiyi hemen paylaşmamalısın. Önce şu soruları sor: Bu bilgi doğru mu? Kaynağı güvenilir mi? Başka yerlerde de var mı?
İyi Bir Dijital Okuryazarın Özellikleri
- bilgiyi sorgular
- farklı kaynakları karşılaştırır
- güvenilir bilgiyi seçer
- interneti bilinçli kullanır
- yanlış bilgileri fark eder